Спробы пераадолець усходні раскол у Царкве маюць даўнюю традыцыю, а канец XVI стагоддзя прынёс асабліва спрыяльныя для гэтага ўмовы. Менавіта тады Канстанцінопальскі патрыярх, які быў кіраўніком праваслаўных Цэркваў на тэрыторыі Рэчы Паспалітай і Маскоўскай дзяржавы, заснаваў Маскоўскі патрыярхат. Гэта стварала пагрозу маскоўскага ўмяшання ва ўнутраныя справы Кароны і Літвы. Адначасова Канстанцінопальскі патрыярх выклікаў незадаволенасць праваслаўнага духавенства Рэчы Паспалітай, між іншым увёўшы абавязковую плату за біскупскае пасвячэнне. У гэтых абставінах праваслаўныя Рэчы Паспалітай пачалі шукаць іншы шлях для сваёй Царквы.

Імкненне да паяднання ўзмацнілася і з каталіцкага боку. Каталіцкая Царква перажывала тады час інтэнсіўных рэформаў, звязаных з Трыдэнцкім саборам. Вялікі ўплыў у ёй мелі езуіты, якія ўздзейнічалі на польскага караля і на дзяржаўныя справы ў цэлым. Пётр Скарга, адзін з найвыдатнейшых прадстаўнікоў ордэна, напісаў твор пра царкоўнае адзінства пад адным пастырам. Яго чытаў і кароль Жыгімонт III, які, бачачы таксама небяспеку падпарадкавання праваслаўных Рэчы Паспалітай Маскве, стаў прыхільнікам царкоўнай уніі. Езуіты стварылі сетку школаў з высокім узроўнем навучання, папулярных сярод праваслаўнай шляхты. У гэтых школах фармаваўся станоўчы вобраз Каталіцкай Царквы, і з часам частка праваслаўнай шляхты стала больш прыхільнай да Рыма.

У гэтых абставінах біскупы — прыхільнікі ўніі — распачалі перамовы з каралём і каталіцкімі іерархамі. У 1595 годзе прадстаўнікі праваслаўных Рэчы Паспалітай выправіліся ў Рым, дзе вызналі веру перад Папам і ўзгаднілі ўмовы ўніі. Яны прадугледжвалі захаванне ранейшых абрадаў, календара і царкоўнай іерархіі пры прызнанні папскай улады. Неўзабаве быў скліканы сабор у Берасці, на якім падпісалі акт уніі. Царкву, што паўстала ў выніку гэтага паяднання, сталі называць грэка-каталіцкай, або ўніяцкай. Частка духавенства не далучылася да ўніі і засталася ў праваслаўі; яе прыхільнікаў тады называлі дызунітамі.